آنچه از سؤال شما متوجه شدم این است که موضوع دربارهٔ ایجاد اسکار (جای زخم) بعد از بریدگی پوست و ارتباط آن با عمق آسیب در لایههای پوست است.
پوست بهطور کلی از دو لایه اصلی تشکیل شده است:
- اپیدرم: لایه سطحی پوست
- درم: لایه عمقیتر که شامل کلاژن، عروق خونی و ساختارهای ترمیمکننده پوست است
چه زمانی اسکار ایجاد میشود؟
بهطور معمول، بریدگیای که فقط در حد اپیدرم باشد یا حتی تمام اپیدرم را درگیر کند ولی به درم نرسد، معمولاً بدون اسکار دائمی ترمیم میشود. چون سلولهای اپیدرم توانایی بازسازی کامل دارند.
اما وقتی آسیب وارد لایه درم شود، احتمال ایجاد اسکار وجود دارد؛ زیرا:
- ساختار کلاژن در درم آسیب میبیند
- بدن برای ترمیم، بافت فیبروز یا همان اسکار تولید میکند
بنابراین:
- عبور کامل بریدگی از اپیدرم بهتنهایی الزاماً باعث اسکار دائمی نمیشود
- درگیر شدن درم عامل اصلی ایجاد اسکار است
- هرچه آسیب عمیقتر و وسیعتر در درم باشد، احتمال اسکار بیشتر میشود
اگر بریدگی تمام ضخامت درم را رد کند چه میشود؟
در این حالت احتمال اسکار واضح بیشتر است، چون:
- بافت ترمیمی بیشتری ساخته میشود
- لبههای زخم ممکن است از هم فاصله بگیرند
- روند ترمیم طولانیتر میشود
گاهی در این نوع زخمها:
- اسکار خطی
- فرورفتگی
- برجستگی یا کلوئید
ایجاد میشود؛ البته این موضوع به ژنتیک، محل زخم، مراقبت از زخم و میزان کشش پوست هم بستگی دارد.
چه عواملی احتمال اسکار را بیشتر میکنند؟
- رسیدن آسیب به درم
- عمیق بودن زخم
- عفونت زخم
- کشیده شدن مداوم محل زخم
- دیر بخیه شدن زخم
- دستکاری یا کندن دلمه
- قرار گرفتن در آفتاب بدون محافظت
برای کمتر شدن اسکار چه کارهایی مؤثر است؟
- تمیز و مرطوب نگه داشتن زخم
- جلوگیری از عفونت
- استفاده از چسب یا ژل سیلیکونی بعد از بسته شدن زخم
- استفاده از ضدآفتاب روی محل زخم
- خودداری از کندن دلمهها
جمعبندی
عامل اصلی ایجاد اسکار، درگیر شدن لایه درم است نه صرفاً عبور بریدگی از اپیدرم. آسیبهای محدود به اپیدرم معمولاً بدون جای زخم دائمی ترمیم میشوند، اما هرچه آسیب وارد درم عمیقتر شود احتمال باقی ماندن اسکار بیشتر خواهد بود.
