آنچه از سؤال شما متوجه شدم این است که موضوع دربارهٔ جوش‌های ناگهانی و دردناک، چرب‌شدن شدید پوست و تغییر بافت پوست پس از دریافت دوز بالای کورتون، به‌خصوص پردنیزولون و تریامسینولون است.
چیزی که احتمالاً برای پوست شما اتفاق افتاده
شرحی که می‌دهید کاملاً می‌تواند با آکنه ناشی از کورتون یا Steroid acne هماهنگ باشد. کورتون‌های سیستمیک، مخصوصاً وقتی دوز بالا یا چند نوبت در فاصله کوتاه استفاده شوند، در بعضی افراد باعث می‌شوند:
-
ترشح چربی پوست به‌طور محسوسی بیشتر شود.
-
جوش‌های متعدد به‌صورت ناگهانی ظاهر شوند.
-
جوش‌ها ملتهب، قرمز و گاهی دردناک باشند.
-
پوست زبرتر و ناهموارتر به نظر برسد.
-
حتی فردی که قبلاً تقریباً هیچ آکنه‌ای نداشته، ناگهان دچار جوش شود.
اینکه حدود دو هفته است چنین تغییری را احساس کرده‌اید، از نظر زمانی با عارضه کورتون همخوانی دارد.
یک نکته مهم این است که این تغییر به معنی دائمی‌شدن پوست شما نیست. تجربه‌هایی که در اینترنت نوشته شده و گفته‌اند «دو سال طول کشید»، قابل تعمیم به شما نیست. گاهی خود آکنه زودتر کنترل می‌شود اما لک‌های بعد از جوش یا قرمزی پوست مدت بیشتری باقی می‌مانند و فرد کل آن مدت را به حساب عارضه کورتون می‌گذارد.
کورتون چه زمانی از بدن خارج می‌شود
اینجا بین «خارج شدن دارو از خون» و «تمام شدن اثر دارو» تفاوت وجود دارد.
به‌خصوص تریامسینولون تزریقی اگر از نوع طولانی‌اثر یا دپو باشد، می‌تواند چند هفته اثر سیستمیک داشته باشد. بنابراین ممکن است حتی وقتی دیگر تزریقی انجام نمی‌دهید، مدتی چربی و جوش ادامه داشته باشد.
معمولاً بعد از قطع دریافت کورتون، با کاهش تدریجی اثر آن، پوست هم کم‌کم به وضعیت قبلی نزدیک می‌شود. این روند بیشتر در مقیاس چند هفته تا چند ماه است، نه اینکه در همه افراد سال‌ها طول بکشد.
آیا خون دادن کورتون را سریع‌تر خارج می‌کند
خیر. اهدای خون، حجامت یا خون‌گیری باعث نمی‌شود کورتون سریع‌تر از بدن خارج شود و برای این هدف توصیه نمی‌شود.
همچنین روش‌هایی مثل:
-
نوشیدن بیش از حد آب
-
عرق‌کردن زیاد
-
سونا
-
ورزش سنگین
-
دمنوش‌های اصطلاحاً سم‌زدا
-
مکمل‌های پاکسازی کبد
راه مؤثری برای خارج کردن سریع‌تر کورتون نیستند.
بدن دارو را عمدتاً از طریق متابولیسم طبیعی کبد و سپس دفع آن مدیریت می‌کند و عملاً روش ایمن و اثبات‌شده‌ای وجود ندارد که این فرایند را به‌طور قابل‌توجهی سرعت بدهد.
الان برای جوش‌ها چه کار کنید
منتظر خارج‌شدن کامل کورتون نمانید؛ خود آکنه را می‌توان از همین حالا کنترل کرد تا التهاب کمتر شود و احتمال لک و جای جوش پایین بیاید.
اگر پوستتان خیلی تحریک‌شده نیست، یک برنامه ساده می‌تواند این باشد:
-
صبح و شب صورت را با شوینده ملایم مخصوص پوست چرب و مستعد آکنه بشویید.
-
از کرم‌ها و محصولات چرب، روغن‌های صورت و کرم‌های سنگین فعلاً استفاده نکنید.
-
از مرطوب‌کننده سبک و Non-comedogenic استفاده کنید.
-
ضدآفتاب سبک مخصوص پوست مستعد جوش بزنید.
-
جوش‌ها را فشار ندهید و دستکاری نکنید.
-
برای جوش‌های التهابی، بنزوئیل پراکساید با غلظت پایین مانند ۲٫۵ درصد می‌تواند مفید باشد.
-
آداپالن ۰٫۱ درصد نیز از درمان‌های مؤثر آکنه است، اما بهتر است ابتدا یک شب در میان و مقدار بسیار کم شروع شود؛ در بارداری یا اقدام به بارداری نباید استفاده شود.
اگر پوست شما الان به‌شدت حساس و ملتهب شده، شروع همزمان چند ماده فعال کار خوبی نیست؛ چون ممکن است التهاب پوست را بیشتر کند.
یک احتمال دیگر هم وجود دارد
بعد از مصرف کورتون بعضی افراد به جای آکنه معمولی دچار فولیکولیت مالاسزیا می‌شوند. این حالت معمولاً به شکل تعداد زیادی دانه تقریباً هم‌شکل ظاهر می‌شود و اغلب خارش هم دارد.
اگر جوش‌ها:
-
تقریباً همه شبیه یکدیگر هستند
-
خیلی ناگهانی ایجاد شده‌اند
-
روی پیشانی، خط مو، قفسه سینه یا پشت هم هستند
-
و به‌خصوص خارش دارند
بهتر است متخصص پوست آن‌ها را ببیند، چون درمان این حالت با آکنه معمولی کاملاً یکسان نیست.
چه زمانی بهتر است متخصص پوست شما را ببیند
با توجه به اینکه می‌گویید جوش‌ها دردناک و ناگهانی شده‌اند، اگر تعدادشان زیاد است بهتر است درمان را خیلی عقب نیندازید. درمان زودهنگام احتمال ایجاد لک و اسکار را کم می‌کند.
به‌خصوص اگر جوش‌های عمقی، سفت و دردناک دارید، ممکن است درمان موضعی به‌تنهایی کافی نباشد و متخصص پوست برای مدت محدودی درمان خوراکی در نظر بگیرد.
همچنین اگر طی این دو ماه چند نوبت کورتون سیستمیک با دوز بالا دریافت کرده‌اید، بهتر است پزشک دقیقاً بداند چه دارویی، چه مقدار و در چه تاریخ‌هایی دریافت کرده‌اید. استفاده مکرر از کورتون می‌تواند علاوه بر پوست، روی قند خون، فشار خون و محور هورمونی بدن هم اثر بگذارد.
نکته مهم درباره قطع کورتون
اگر در حال حاضر هنوز قرص پردنیزولون یا کورتون خوراکی مصرف می‌کنید، بعد از مصرف دوز بالا یا مصرف نسبتاً طولانی، آن را خودسرانه ناگهانی قطع نکنید؛ گاهی لازم است دوز به‌تدریج کاهش پیدا کند.
اما اگر فقط تزریق انجام شده و دیگر دارویی دریافت نمی‌کنید، کار خاصی برای «خارج کردن» آن وجود ندارد و باید اجازه داد اثر دارو به‌تدریج کاهش پیدا کند.
جمع‌بندی
تغییر ناگهانی پوست شما به احتمال زیاد عارضه قابل برگشت کورتون است و به این معنی نیست که پوستتان برای همیشه به همین حالت باقی می‌ماند. تریامسینولون تزریقی ممکن است چند هفته اثر داشته باشد و بنابراین بهبود پوست هم فوری نیست، اما معمولاً با کاهش اثر کورتون، چربی و جوش‌ها نیز فروکش می‌کنند.
خون دادن، حجامت، آب زیاد یا روش‌های سم‌زدایی باعث دفع سریع‌تر کورتون نمی‌شوند. مهم‌ترین کار فعلی این است که کورتون غیرضروری دیگری دریافت نکنید و آکنه را از همین حالا درمان کنید، به‌خصوص چون جوش‌ها دردناک هستند تا احتمال لک و جای جوش به حداقل برسد.
