آنچه از سؤال شما متوجه شدم این است که موضوع دربارهٔ جوش‌های مکرر و لک قهوه‌ای باقی‌مانده از آکنه در زمینه تنبلی تخمدان و نگرانی شما از ایجاد لک صورت با مصرف داروهای هورمونی است.
آیا داروی هورمونی تنبلی تخمدان باعث لک صورت می‌شود
این نگرانی تا حدی ریشه واقعی دارد، اما به این معنی نیست که «داروی هورمونی حتماً صورت را لک می‌کند». بعضی از قرص‌های هورمونی، به‌خصوص قرص‌های ترکیبی حاوی استروژن، در برخی افراد می‌توانند زمینه ایجاد ملاسما یا همان لکه‌های قهوه‌ای نسبتاً وسیع روی گونه‌ها، پیشانی یا بالای لب را بیشتر کنند. این اتفاق برای همه رخ نمی‌دهد و قرار نیست هر فردی که برای تنبلی تخمدان داروی هورمونی مصرف می‌کند دچار لک شود.
اتفاقاً از طرف دیگر، بعضی درمان‌های هورمونی در خانم‌هایی که آکنه آنها تحت تأثیر افزایش آندروژن‌هاست، می‌توانند جوش‌ها و چربی پوست را کمتر کنند. قرص‌های ضدبارداری ترکیبی و داروهایی مانند اسپیرونولاکتون از درمان‌های شناخته‌شده آکنه هورمونی در خانم‌ها هستند؛ البته انتخاب آنها باید با توجه به شرایط پزشکی فرد انجام شود.
بنابراین صرفاً به دلیل ترس از لک، بهتر نیست درمانی را که متخصص زنان برای شما در نظر گرفته کنار بگذارید. مهم است ابتدا مشخص شود دقیقاً چه دارویی برای شما تجویز شده و آیا با شرایط بدنی شما مناسب است یا خیر.
چرا تنبلی تخمدان می‌تواند باعث جوش شود
در تنبلی تخمدان ممکن است فعالیت هورمون‌های آندروژنی افزایش پیدا کند. این مسئله می‌تواند ترشح چربی پوست را بیشتر کند و منافذ را مستعد بسته‌شدن کند. نتیجه ممکن است به شکل موارد زیر دیده شود:
- جوش‌های سرسفید و زیرپوستی
- پوست چرب و منافذ مسدود
- جوش‌های قرمز و التهابی
- آکنه‌های مکرر، به‌خصوص اطراف چانه و فک
- عود مجدد جوش بعد از درمان‌های کوتاه‌مدت
البته داشتن تنبلی تخمدان به این معنا نیست که تمام جوش‌های شما فقط به همین علت هستند. شدت آکنه، نوع محصولات پوستی، زمینه ژنتیکی و بعضی عوامل دیگر هم نقش دارند.
لک‌های قهوه‌ای شما احتمالاً از خود جوش‌ها هستند
با توضیحی که داده‌اید، اینکه جوش سرسفید ایجاد می‌شود و بعد جای آن قهوه‌ای باقی می‌ماند بیشتر با «لک پس از التهاب» یا PIH مطابقت دارد تا ملاسما.
در واقع هر بار که جوش جدید ایجاد می‌شود، التهاب می‌تواند رنگدانه‌سازی پوست را تحریک کند. دستکاری و تخلیه جوش نیز احتمال باقی ماندن لک را بیشتر می‌کند.
بنابراین در شرایط شما اولویت فقط از بین بردن لک‌های قبلی نیست؛ باید تشکیل جوش‌های جدید هم کنترل شود. تا زمانی که مرتب جوش جدید ایجاد شود، لک‌های جدید هم اضافه خواهند شد.
برای کنترل همزمان جوش و لک چه کاری انجام دهید
بهتر است درمان پوست و مسئله هورمونی همزمان پیگیری شوند. برای مراقبت روزانه نیز چند اقدام واقعاً مؤثر وجود دارد:
- از شوینده ملایم مخصوص پوست مستعد آکنه روزی یک تا دو بار استفاده کنید و پوست را نسابید.
- از مرطوب‌کننده‌ای با عنوان non-comedogenic یا فاقد ترکیبات مسدودکننده منافذ استفاده کنید.
- ضدآفتاب SPF 30 تا 50 را هر روز استفاده کنید؛ این کار برای جلوگیری از تیره‌تر شدن جای جوش‌ها و همچنین کاهش احتمال تشدید لک اهمیت زیادی دارد.
- جوش‌های سرسفید را فشار ندهید و تخلیه نکنید؛ این کار احتمال لک و اسکار را بیشتر می‌کند.
- برای جوش‌های سرسفید و منافذ بسته، رتینوئیدهای موضعی مانند آداپالن از درمان‌های مؤثر هستند، اما باید تدریجی شروع شوند و در بارداری یا اقدام به بارداری نباید مصرف شوند.
- آزلائیک اسید نیز گزینه مناسبی است، چون هم در درمان آکنه کمک‌کننده است و هم می‌تواند به تدریج لک قهوه‌ای باقی‌مانده از جوش را کمرنگ کند.
- اگر تعداد جوش‌ها زیاد است، جوش‌های دردناک و عمقی دارید یا در حال ایجاد فرورفتگی و اسکار هستند، درمان خانگی به‌تنهایی کافی نیست و بهتر است متخصص پوست درمان دارویی مناسب را زودتر شروع کند.
درباره درمان هورمونی چه تصمیمی بگیرید
بهتر است درمان هورمونی را صرفاً بر اساس این شنیده که «صورت را لک می‌کند» کنار نگذارید. متخصص زنان باید بر اساس علائم، وضعیت قاعدگی، آزمایش‌ها و شرایط شما مشخص کند آیا اصلاً به درمان هورمونی نیاز دارید و چه نوع دارویی مناسب‌تر است.
ضمن اینکه همه داروهایی که برای تنبلی تخمدان استفاده می‌شوند هورمونی نیستند و درمان هر فرد با فرد دیگر تفاوت دارد. اگر هدف اصلی شما کنترل آکنه است، متخصص پوست نیز می‌تواند در کنار متخصص زنان تصمیم بگیرد که درمان موضعی کافی است یا درمان‌های ضدآندروژنی و هورمونی هم برایتان مناسب هستند.
اگر قرص ضدبارداری ترکیبی برایتان در نظر گرفته شده باشد، پزشک قبل از تجویز باید موارد منع مصرف و عوامل خطر را بررسی کند؛ بنابراین خودسرانه شروع یا قطع کردن این داروها مناسب نیست.
جمع‌بندی
بله، برخی داروهای هورمونی حاوی استروژن ممکن است در بعضی افراد احتمال ملاسما را افزایش دهند، اما این عارضه قطعی نیست و به این معنی نیست که درمان هورمونی تنبلی تخمدان حتماً صورت شما را لک می‌کند. از طرف دیگر، بعضی درمان‌های هورمونی اتفاقاً می‌توانند آکنه ناشی از تنبلی تخمدان را به میزان قابل‌توجهی کنترل کنند.
با شرحی که داده‌اید، لکه‌های قهوه‌ای فعلی شما بیشتر به نظر می‌رسد جای التهاب جوش‌های مکرر باشند. بنابراین بهترین رویکرد، کنترل همزمان علت هورمونی در صورت نیاز، درمان فعال آکنه و پیشگیری از ایجاد لک‌های جدید با ضدآفتاب و درمان پوستی مناسب است. بهتر است به دلیل نگرانی از لک، درمان تجویزشده را بدون بررسی نوع دقیق دارو کنار نگذارید.
